Żółtaczka u noworodków jest najczęstszym objawem obserwowanym w ciągu pierwszych godzin i dni życia. Żółtaczka wczesna, związana jest z podniesionym poziomem bilirubiny we krwi – największym w ciągu całego życia. Żółtaczka późna związana jest ze składnikiem występującym w mleku matki, który wpływa na wychwyt zwrotny bilirubiny w jelitach, co prowadzi do podniesienia się jej poziomu we krwi. Stan ten utrzymuje się zazwyczaj do 10 dni po porodzie i mija wraz z normalizacją laktacji. Jeśli objawy żółtaczki utrzymują się powyżej 14 dni, konieczne jest pogłębienie diagnostyki.
Żółtaczka występująca w okresie noworodkowym jest najczęściej obserwowanym objawem klinicznym w pierwszych dobach życia, związanym z poziomem bilirubiny niezwiązanej we krwi, który wówczas jest największy w kontekście całego życia człowieka. Karmienie piersią jest bardzo ważne zarówno z punktu widzenia nowonarodzonego dziecka jak i matki, jednak w związku z tym pozostaje zwiększone ryzyko występowania żółtaczki oraz większe jej nasilenie. W kontekście wczesnej postaci żółtaczki u dzieci karmionych piersią, kluczowe znaczenie ma niedostateczna podaż kalorii, a wraz z normalizacją laktacji żółtaczka ustępuje. Postać późna żółtaczki – kiedy mowa o żółtaczce pokarmu matki – obserwowana jest między 4 a 7 dobą życia noworodka i ma związek z występowaniem w pokarmie matki nieznanego czynnika, który jest powodem nasilonej reabsorbcji jelitowo-wątrobowej bilirubiny. Żółtaczka późna stanowi główny czynnik przedłużającej się żółtaczki u dziecka. Podwyższony poziom bilirubiny we krwi dziecka jest zawsze stanem niepokojącym i należy bezwzględnie poddać go kontroli oraz poszerzyć diagnostykę.
Obecna wiedza
Do niedawna żółtaczka, która związana była z karmieniem piersią, nie była postrzegana jako zagrożenie i mówiono o niej jako o stanie łagodnym, przejściowym, niewyowłującym uszkodzeń w układzie nerwowym. Obecnie dostępne wyniki badań i analiz podważają jednak tą pewność, sugerując jednocześnie wzmożoną kontrolę dziecka – kluczowa jest kontrola poziomu bilirubiny we krwi noworodka. By postawić diagnozę – żółtaczka pokarmu kobiecego, niezbędna jest diagnostyka różnicowa, czyli wykluczająca inne przyczyny żółtaczki. Jeśli jednak diagnoza zostanie postawiona, przypuszczać należy, że poziom bilirubiny we krwi dziecka wyrówna się do 12 – 14 tygodnia życia i jeśli dziecko rozwija się w sposób prawidłowy i stopniowo zwiększa swoją wagę, zalecane jest jedynie wspieranie karmienia piersią oraz systematyczną kontrolę pediatryczną dziecka. Nie stanowi to także przeciwwskazania do aplikacji szczepień ochronnych.
Żółtaczka w pierwszych dniach życia
W trakcie trwania pierwszych dni życia noworodka, obserwuje się bardzo wysoki poziom bilirubiny niezwiązanej, największy w całym życiu. Patomechanizm jaki ma wpływ na występowanie takiego stanu dotyczy zwiększonej produkcji bilirubiny, która jest efektem rozpadu hemu oraz zbyt małych zdolności wątroby do wychwytywania jej, po czym nadmiernego je wchłaniania zwrotnego w jelitach. Można więc mówić o żółtaczce, a w zasadzie o je dwóch typach – wczesnej (związanej z karmieniem piersią) oraz późnej (związanej z mlekiem matki). Nie jest także wykluczone, że jedna postać żółtaczki może przejść w drugą. Co więcej, także u dorosłych obserwuje się wzrost poziomu bilirubiny niezwiązanej we krwi, w wyjątkowych sytuacjach, jak na przykład 24 godzinna przerwa w przyjmowaniu pokarmów.
