Ciąża ektopowa, zwana potocznie ciążą pozamaciczną polega na implantacji zapłodnionego jaja poza błoną śluzową macicy. Częstość jej występowania wynosi 2% i wciąż rośnie. Częstą przyczyną zagnieżdżenia się zarodka w nieodpowiedniej lokalizacji są powikłania po zabiegach diagnostycznych i leczniczych w obrębie nie tylko narządów rodnych, ale też innych narządów jamy brzusznej. Powikłania nierozpoznanej w porę ciąży pozamacicznej stanowią przyczynę zgonów aż 10% ciężarnych, dlatego warto wiedzieć jakie są jej objawy i jak możną ją zdiagnozować.
Leczenie ciąży ektopowej
Niestety nie ma możliwości podtrzymania ciąży ektopowej. W leczeniu stosuje się:
• Postępowanie wyczekujące.
Stosuje się je w przypadku wczesnych ciąż ektopowych, gdy stężenia β-HCG są niskie, ciąża zlokalizowana jest w jajowodzie i nie my wykładników krwawienia ani pęknięcia jajowodu. Większość ciąż ulegnie samoistnemu wchłonięciu lub poronieniu. Jeśli się to nie dzieje, należy wdrożyć leczenie farmakologiczne.
• Leczenie farmakologiczne
Leczenie farmakologiczne powoduje mniejsze uszkodzenie jajowodu niż operacyjne. Chociaż przy bardzo wysokich stężeniach β-HCG (>10000 mIU/ml) lub gdy widoczna jest czynność serca płodu, powinno się od niego odstąpić, na rzecz zabiegu. Lekiem z wyboru jest metotreksat, który zaburza syntezę DNA i uniemożliwia dalszy rozwój zarodka. Jednorazowa dawka jest wystraczająca u około 80% kobiet, u innych nie obserwuje się istotnego spadku poziomu gonadotropiny i wymagana jest kolejna dawka lub zastosowanie leczenia operacyjnego. Podanie metotreksatu, jak każdego leku, wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i żołądka czy biegunki. Niekiedy po 2-4 dniach od rozpoczęcia leczenia pojawia się silny ból brzucha, który może sugerować pęknięcie ciąży jajowodowej. W większości przypadków okaże się to tylko efektem działania leku, ale nie można zapominać, ze podczas leczenia farmakologicznego do takiego pęknięcia może dojść, dlatego pacjentka musi być stale pod kontrolą lekarza.
• Leczenie operacyjne
Leczenie chirurgiczne polega na operacyjnym usunięciu elementów jaja płodowego z miejsca zagnieżdżenia. Leczenie może być zachowawcze (usunięcie tylko jaja płodowego) lub radyklane, gdy należy usunąć także miejsce, w którym zarodek się zagnieździł czyli jajowód, jajnik czy róg macicy. Preferowaną metodą operacyjną jest laparoskopia czyli zabieg wykonywany za pomocą wzierników i kamery wprowadzanych do jamy brzusznej przez małe nacięcia.
Powikłania ciąży ektopowej
Jak już wspomniano, powikłania ciąży ektopowej związane są przede wszystkim z jej nierozpoznaniem. Najpoważniejszym z nich jest pęknięcie jajowodu czy macicy prowadzące do obfitych krwotoków. Powikłania, takie jak krwotoki, zakażenia, uszkodzenia układu pokarmowego czy moczowego mogą też wynikać z samego leczenia operacyjnego ciąży pozamacicznej.
Mimo coraz lepszej diagnostyki, ciąża ektopowa jest wciąż główną przyczyną śmierci ciężarnych w pierwszym trymestrze ciąży.
fot. shutterstock
Wpływ ciąży ektopowej na dalszy rozród
Zastosowanie leczenia farmakologicznego nie ma wpływu na dalszy rozród pacjentki. Zależy on w największym stopniu od tego czy ewentualny zabieg był zachowawczy czy radykalny i czy działania operacyjne spowodowały powstanie zrostów w miednicy mniejszej. Pamiętajmy jednak, że przebycie ciąży ektopowej znacząco zwiększa szansę jej ponownego wystąpienia w tej samej lub innej lokalizacji.
* wstrząs spowodowany nagłym zmniejszeniem objętości krążącej krwi.
