Pierwsze dane literaturowe

Pierwsze wzmianki o zespole Reye’a pojawiły się w latach 60. ubiegłego wieku, kiedy to w Australii Douglas Reye opisał 21 przypadków dzieci borykających się z encefalopatią i stłuszczeniem narządów wewnętrznych. Początkowo symptomy chorobowe sklasyfikowano jako zapalenie opon mózgowych. Co interesujące z biegiem czasu obserwowano coraz wyższy odsetek chorych borykających się z podobnymi objawami – jak podają dane literaturowe, w latach 70. zapadalność na zespół Reye’a sięgała od 0,8 do 6 /100 tys. osób badanej populacji.

Przyczyny oraz przebieg zespołu Reye’a

Pomimo ogromnego rozwoju medycyny do dziś ciężko jednoznacznie powiedzieć, co jest przyczyną wystąpienia zespołu Reye’a. Lekarze i naukowcy są jednak zgodni, że chorobę najczęściej diagnozuje się u dzieci, które w czasie infekcji wirusowej leczono produktami leczniczymi zawierającymi w swoim składzie kwas acetylosalicylowy. Związek popularnej aspiryny z wywoływaniem zespołu Reye’a potwierdziły liczne badania epidemiologiczne prowadzone na całym świecie. Udowodniono, że zespół de Reye’a wystąpił u 80% dzieci, u których uprzednio stosowano aspirynę. Do możliwych przyczyn wystąpienia choroby lekarze zaliczają również:

• przebyte infekcje o podłożu wirusowym, przede wszystkim wywołane przez wirus grypy, paragrypy, opryszczki, półpaśca, adenowirusy, rinowirusy, EBV,
• stosowanie leków takich jak kwas walproinowy, fenotiazyna,
• szkodliwy wpływ insektycydów, pestycydów, farb, oleju Margosa, zatrucie aflatoksynami grzybów Aspergillus flavus.

Przebieg choroby opisywany jest dwuetapowo. W pierwszym etapie pojawiają się objawy przypominające zakażenie górnych dróg oddechowych, niekiedy objawy przypominają ospę wietrzną lub różyczkę. U niemowląt i małych dzieci mogą pojawić się zaburzenia jelitowo-żołądkowe. W kolejnym etapie, około 3., 4. doby, pojawiają się objawy przypominające uszkodzenie układu nerwowego – majaczenie, drgawki, niekiedy śpiączka. Może pojawić się wzmożone napięcie mięśniowe, sztywność karku, zaburzenia czynności serca. Choroba uszkadza mitochondria, pojawiają się problemy z oddychaniem – oddech staje się płytki, nierównomierny, może dojść do utraty przytomności. W miarę postępowania choroby dochodzi do obrzęku mózgu – ciśnienie śródczaszkowe wzrasta, zaburzając tym samym funkcje neurologiczne.

fot. panthermedia

Diagnoza

Ze względu na to, że zespół Reye’a przypomina inne jednostki chorobowe (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, zapalenie wątroby, ciężkie zatrucie lekami, choroby metaboliczne) niezbędne jest przeprowadzenie dogłębnej diagnostyki, która pozwoli postawić jednoznaczną diagnozę. Badania laboratoryjne prowadzone u chorych na zespół Reye’a wskazują zazwyczaj na podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, podwyższenie stężenia amoniaku, spadek poziomu glukozy, obniżenie wskaźnika protrombinowego, stłuszczenie wątroby, brak czynników zapalnych w płynie mózgowo-rdzeniowym. W prawidłowej diagnozie kluczowe staje się również przeprowadzenie wywiadu z chorym lub jego najbliższymi. W przypadku, gdy w wywiadzie pojawiają się informacje dotyczące dwufazowego przebiegu choroby, wykluczono encefalopatię i niewydolność wątroby oraz uzyskano wyniki badań laboratoryjnych o parametrach wskazanych powyżej, możliwe jest, że pacjent cierpi na zespoł Reye’a. Niezwykle ważne, aby rodzice, których dziecko cierpi na zakażenie dróg oddechowych, obserwowali swoje dziecko, a w momencie wystąpienia niepokojących objawów jak drgawki, drażliwość, dezorientacja, szybko konsultowali się z lekarzem. Nie bagatelizuj pierwszych objawów sugerujących o wystąpieniu zespołu Reye'a! Ze względu na to, że objawy często przypominają inne jednostki chorobowe, łatwo przeoczyć i pomylić zespół Reye'a z inną chorobą, co może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Pamiętaj – objawy chorobowe u dziecka postępują szybciej niż u dorosłego!