Straszny dwór – skomponowana w latach 1861-1864 polska opera, do której libretto napisał Jan Chęciński, to dzieło o silnym zabarwieniu patriotycznym, które posiada jednocześnie cechy romantyczne i komediowe.

Z powyższych powodów było popularne wśród polskiej publiczności i zakazane przez rosyjskie władze okupacyjne; opera powstała bowiem w okresie zaborów, a jej prapremie­ra 28 września 1865 roku w Warszawie, przerodziła się w wielką manifestację patriotyczną. Wystawiona dwa i pół roku po upadku powstania styczniowego na całe pokolenia znalazła trwałe miejsce w sercach Polaków.

W treści utworu zaprezentowany został zarówno idylliczny obraz życia w polskim dwor­ku szlacheckim, jak i idea patriotycznego obowiązku związanego z postawą żołnierskiej odwa­gi, dzielności oraz gotowości do zbrojnego wystąpienia przeciwko wrogom Ojczyzny.

Autorzy podkreślili elementy związane z etosem rodziny, szczególnie zwracając uwagę na polskie oby­czaje, tradycje i sprawę honoru. Straszny Dwór należy do najczęściej wystawianych w Polsce oper. Cechuje się harmonią, wspaniałą konstrukcją grup scenicznych, subtelną a równocześnie bogatą instrumentalizacją, nowatorską melodycznością. Kompozytor pokazał kunszt budowy dzieła dramatycznego inte­grując tradycyjne polskie pieśni i tańce (mazurek, polonez, krakowiak).