Zdrowa skóra chroni nasz organizm przed różnymi drobnoustrojami. Podstawowym elementem tej ochrony jest naskórek, a zwłaszcza warstwa rogowa i płaszcz lipidowy na jej powierzchni. Dodatkową obronę przed drobnoustrojami chorobotwórczymi zapewniają swoiste i nieswoiste mechanizmy immunologiczne. Również kwaśny odczyn na powierzchni skóry (pH 5,4 – 5,9) faworyzuje względnie mniej szkodliwe bakterie i chroni przed szczepami patogennymi.
Liszajec - objawy, diagnoza, leczenie
Liszajec (impetigo) jest jedną z najczęstszych chorób skóry u dzieci. Ze względu na etiologię wyróżniamy kilka jego postaci. Liszajec pęcherzowy podobnie jak liszajec noworodków wywoływane są przez Staphylococcus aureus, natomiast liszajec zakaźny niepęcherzowy ma etiologię mieszaną – gronkowcowo-paciorkowcową.
Liszajec pęcherzowy (impetigo contagiosa staphylogenes)
Liszajec pęcherzowy występuje głównie u dzieci i charakteryzuje się występowaniem dużych, wiotkich pęcherzy. Czynnikiem etiologicznym jest S. aureus, w tym przypadku wytwarzający dwie egzotoksyny: eksfoliatynę A i B, powodujące powierzchowne oddzielanie się naskórka. U noworodków choroba szerzy się szybciej, gdyż niemowlęta nie mają zdolności neutralizowania eksfoliatyn, i ma cięższy przebieg niż u starszych dzieci. W przypadku obniżenia odporności dochodzi do rozwoju gronkowcowego zespołu oparzonej skóry. Konieczne jest zastosowanie ogólnej antybiotykoterapii przeciwgronkowcowej.
Liszajec noworodków
Noworodkowa krostkowica gronkowcowa jest odmianą liszajca pęcherzowego występującego u noworodków. Infekcja zaczyna się w kikucie pępowiny lub w innym uszkodzonym miejscu. Pęcherze rozwijają się bardzo gwałtownie. Zmiany występują głównie w pachwinach i fałdach skóry. Dochodzi do utraty płynów i wtórnych infekcji. Zdarzają się epidemie na oddziałach noworodków. Konieczne jest włączenie ogólnej antybiotykoterapii przeciwgronkowcowej.
Gronkowcowy zespół oparzonej skóry (Staphylococcal scalled skin syndrome – SSSS)
Rozległa powierzchowna utrata skóry spowodowana eksfoliatyną gronkowcową. Choroba dotyczy najczęściej niemowląt i dzieci poniżej 5 rż. W rzadkich przypadkach występuje u dorosłych z niedoborem odporności.
Mechanizm powstawania zmian jest taki sam jak w liszajcu pęcherzowym. Początkowo pojawia się płoniczopodobna osutka, a następnie dochodzi do oddzielania się powierzchownej warstwy naskórka, zwykle najpierw w ustach i w okolicy pieluszki. Zmiany szerzą się bardzo szybko, po 24-48 godzinach dochodzi do pokrycia pęcherzami prawie całej powierzchni. Objawy te są bardzo podobne do oparzenia (stąd nazwa), ale nie są tak głębokie. Po kilku dniach pęcherze przysychają i rozpoczyna się regeneracja naskórka. Gojenie zwykle nie pozostawia blizn. Pacjenci z reguły są w dobrym stanie ogólnym. Konieczne jest zastosowanie ogólnej antybiotykoterapii.
Ropne zapalenie mieszków włosowych (folliculitis suppurativa)
Czynnikiem etiologicznym najczęściej jest S. aureus. Choroba dotyczy przede wszystkim mężczyzn, u kobiet dotyczy okolic, w których występują włosy terminalne, czyli pach, narządów płciowych i podudzi. Typowa lokalizacja to owłosiona skóra głowy, twarz, pachy, pośladki, okolica łonowa. W przypadku zmian rozległych mogą im towarzyszyć objawy ogólne: gorączka lub limfadenopatia. Choroba zwykle ma przebieg przewlekły i nawrotowy.
Zmiany różnicujemy z zapaleniami mieszków o innej etiologii (patrz tabela )
Najczęściej wystarcza miejscowe leczenie antybiotykami (mupirocyna, kwas fusydowy). W bardziej opornych przypadkach stosujemy ogólną antybiotykoterapię zgodnie z wynikiem antybiogramu.
